Obiekty gastronomiczne

Do sprecyzowania, czym właściwie są obiekty gastronomiczne, posłuży nam termin uznany przez Główny Urząd Statystyczny, brzmiący: „zakłady i punkty gastronomiczne stałe oraz sezonowe, których przedmiotem działalności jest przygotowywanie oraz sprzedaż posiłków i napojów do spożycia na miejscu oraz na wynos”. Urząd rozróżnia dwa rodzaje placówek gastronomicznych:

Pojęcie to wyklucza jednak uznanie za obiekty gastronomiczne ruchomych budek sprzedaży oraz automatów z napojami, czy przekąskami. Typowe obiekty gastronomiczne odnajdziemy w hotelach, motelach, schroniskach, zajazdach, pensjonatach, domach wypoczynkowych, ale również w wagonach kolejowych, na statkach pasażerskich, czy w samolotach.

Zazwyczaj placówka gastronomiczna nie jest jedyną usługą oferowaną przez danego przedsiębiorcę. Poza nią prowadzi on placówki handlowe, transportowe, wytwórcze, remontowe, itd. Placówki gospodarcze dzieli się na zakłady gastronomiczne (placówki z salą konsumpcyjną, będącą częścią zakładu, na przykład restauracje; bary dzielone na jadłodajnie, bary szybkiej obsługi, kawiarnie, herbaciarnie; stołówki) oraz punkty gastronomiczne (obiekty nieposiadające własnej sali konsumpcyjnej, na przykład smażalnie, lodziarnie, pijalnie, bufety na stadionach, bufety w kinach). Zakłady gastronomiczne dzielimy z kolei na restauracje i bary. Inny podział uwzględnia okres funkcjonowania danej placówki i pod tym względem wyróżniamy – placówki stałe i sezonowe (uruchamiane sezonowo i działające nie dłużej niż sześć miesięcy w roku).

Jak należałoby definiować poszczególne typy zakładów gastronomicznych? Restauracje to zakłady gastronomiczne dostępne dla niesprecyzowanego grona klientów, oferujące potrawy podawane zgodnie z kartą menu przez kelnerów. W restauracjach obok posiłków oferuje się również rozrywkę i wypoczynek, często w połączeniu z muzyką. Oddzielnym typem restauracji są wagony restauracyjne. Inną grupą zakładów są bary. Dzielimy je na: bary szybkiej obsługi (samoobsługowe, bezalkoholowe, obsługujące dużą grupę osób, serwują popularne potrawy), bistra (małe zakłady o obsłudze bufetowo-kelnerskiej, świadczące usługi o wysokim standardzie, jednak na mniejszą skalę niż restauracje, będące ich uzupełnieniem), bary mleczne (oferują sprzedaż popularnych potraw, głównie pochodzenia mleczno-nabiałowego, jarskich, ale również prostych napojów ciepłych i zimnych. Termin wziął się od menu, w którym wiele pozycji to potrawy mączne i sporządzone na mleku), jadłodajnie (bezalkoholowe, oferujące całodzienne wyżywienie), zakłady szybkiego żywienia (samoobsługowa technika sprzedaży, asortyment oparty na jednym daniu głównym), kawiarnie (zakład z usługą kelnerską, w którym zjemy ciastka, desery i wypijemy różnego typu kawy, herbaty, napoje bezalkoholowe. Niekiedy oferowane są również szybkie dania oraz na przykład śniadania). Innymi typami barów są ponadto: kawiarnie ekspresy, bary przekąskowe, herbaciarnie, bary uniwersalne, winiarnie, piwiarnie, stołówki (z odrębnym rodzajem – stołówki pracownicze).

Z kolei wśród punktów gastronomicznych wyróżniamy: smażalnie (oferujące przygotowanie oraz podanie na miejscu popularnych dań gorących oraz napojów bezalkoholowych, zarówno gorących, jak i zimnych), lodziarnie (punkt, gdzie kupimy lody z automatów, termosów lub paczkowane oraz napoje chłodzące) oraz pijalnie (punkty zajmujące się sprzedażą napojów bezalkoholowych).